Rơ le máy nén khí bị xì hơi: 8 nguyên nhân & cách khắc phục

Rơ le máy nén khí bị xì hơi là lỗi thường gặp tại xưởng sản xuất, chủ yếu xuất phát từ van xả tải, van một chiều bị rò hoặc rơ le áp suất xuống cấp. Hậu quả trực tiếp là máy không lên đủ áp, khởi động liên tục, tốn điện và có thể gián đoạn dây chuyền sản xuất nếu không xử lý kịp thời. Bài viết này từ HTC giúp bạn nhận diện đúng hiện tượng, phân biệt từng nguyên nhân và hướng dẫn từng bước kiểm tra – sửa – thay thế.

Rơ le máy nén khí bị xì hơi là hiện tượng gì? Dấu hiệu nhận biết rơ le máy nén khí bị xì hơi

Rơ le máy nén khí bị xì hơi là tình trạng khí nén thoát ra ngoài tại cụm rơ le áp suất hoặc tại van xả tải gắn trực tiếp trên thân rơ le, thay vì được giữ kín trong hệ thống. Rơ le áp suất có chức năng đóng ngắt điện theo mức áp suất cài đặt, còn van xả tải có nhiệm vụ xả bớt khí trong đường ống dẫn từ đầu nén về rơ le mỗi khi máy ngắt, giúp động cơ khởi động lại nhẹ tải hơn.

Nhận biết sớm hiện tượng xì hơi trên rơ le giúp kỹ thuật viên can thiệp trước khi hiệu suất máy nén khí giảm nghiêm trọng hoặc động cơ bị quá tải. Dưới đây là năm dấu hiệu điển hình cần kiểm tra ngay:

• Tiếng xì liên tục tại rơ le: Âm thanh “xì xì” nhỏ nhưng đều đặn phát ra từ khu vực rơ le hoặc van xả, ngay cả khi máy đang chạy ổn định, là dấu hiệu đầu tiên cần chú ý.
• Áp suất không đạt mức cần thiết hoặc không ổn định: Đồng hồ áp suất dao động bất thường, không đạt đến ngưỡng ngắt đã cài đặt, cho thấy khí đang bị thất thoát trước khi vào bình tích áp.
• Máy nén khí khởi động liên tục: Do áp suất khí không đạt và tụt nhanh, rơ le liên tục gửi tín hiệu khởi động lại, gây nóng động cơ máy nén khí và tốn điện vượt mức bình thường.
• Khí thoát ra ngay cả khi máy đã dừng: Nếu sau khi ngắt máy vẫn nghe tiếng xì từ cụm rơ le, đây là dấu hiệu điển hình của van một chiều bị hở, khiến dòng khí thoát ra từ van xả ngược từ bình chứa.
• Đồng hồ áp suất tụt nhanh bất thường: Bình chứa khí nén mất áp trong vài phút sau khi máy ngắt, trong khi không có thiết bị nào đang sử dụng khí, cho thấy hệ thống điều áp máy nén khí đang bị xì.

8 Nguyên nhân rơ le máy nén khí bị xì hơi và cách xử lý

Theo phân tích các vị trí rò rỉ khí phổ biến trên máy nén, rơ le máy nén khí bị xì hơi thường xuất phát từ tám nhóm nguyên nhân sau:

1. Van xả tải (Unloader Valve) bị kẹt hoặc hỏng

Van xả tải có nhiệm vụ xả khí trong đường ống mỗi khi máy ngắt để giảm tải cho động cơ khi khởi động lại. Khi van bị kẹt ở trạng thái mở một phần hoặc lò xo van yếu, dòng khí thoát ra từ van xả liên tục ngay cả khi máy đang chạy. 

Lúc đó, bạn cần chẩn đoán bằng cách quan sát lỗ xả trên rơ le; nếu có khí xì liên tục khi máy đang nén, van xả tải là nghi can đầu tiên cần tháo kiểm tra.

2. Van một chiều (Check Valve) bị rò rỉ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây xì hơi sau khi máy đã ngắt. Van một chiều đặt giữa đầu nén và bình chứa khí nén có chức năng ngăn khí từ bình chạy ngược về phía đầu nén và rơ le. 

Khi van bị bẩn hoặc đệm van mòn, khí từ bình tích áp chạy ngược qua van xả tải và thoát ra ngoài. Lúc này, vệ sinh hoặc thay đệm van là biện pháp xử lý trước tiên.

3. Gioăng hoặc phớt làm kín của rơ le bị lão hóa

Các gioăng cao su bên trong rơ le áp suất chịu tác động của nhiệt độ cao và dầu bôi trơn theo thời gian, dẫn đến cứng, nứt và mất khả năng làm kín. Hiện tượng này phổ biến ở máy hoạt động trong môi trường có nhiệt độ trên 40°C hoặc tiếp xúc với hơi dầu đậm đặc. Thay gioăng mới đúng kích cỡ là giải pháp triệt để để giải quyết rơ le máy nén khí bị xì hơi.

4. Rơ le áp suất bị nứt, hỏng màng hoặc hỏng thân

Màng cao su bên trong rơ le là bộ phận cảm nhận áp suất để đóng ngắt tiếp điểm điện. Khi màng bị rách hoặc thân rơ le bị nứt do va đập hoặc lão hóa, khí nén thoát trực tiếp ra ngoài qua vết nứt. Trường hợp này thường phải thay mới toàn bộ rơ le máy nén khí.

5. Đường ống nối giữa rơ le và bình chứa bị hở

Mối nối ren hoặc khớp nối nhanh trên ống dẫn khí kết nối rơ le với bình chứa khí nén có thể bị lỏng do rung động trong quá trình vận hành. Người dùng nên kiểm tra bằng cách quét lên toàn bộ mối nối bằng nước xà phòng; bong bóng xuất hiện tại đâu là vị trí xì tại đó.

6. Áp suất cài đặt của rơ le không đúng

Khi áp suất cài đặt vượt quá dải thiết kế của rơ le hoặc bình chứa, hệ thống điều áp máy nén khí chịu áp lực vượt ngưỡng, gây rò rỉ tại các điểm làm kín yếu nhất. Khi này, bạn cần thực hiện cách chỉnh áp suất máy nén khí Hitachi và cách chỉnh rơ le máy nén khí phù hợp để điều chỉnh đúng thông số.

7. Bụi bẩn, dầu hoặc nước tích tụ trong cụm rơ le

Bụi bẩn trong không khí nén, hơi dầu bôi trơn máy nén và nước ngưng tụ theo thời gian tích tụ trong cụm rơ le, gây kẹt van xả và ăn mòn các chi tiết làm kín. Môi trường có độ ẩm cao hoặc bộ lọc không khí không được thay định kỳ làm tình trạng rơ le máy nén khí bị xì hơi này trầm trọng hơn. 

8. Rơ le xuống cấp do tuổi thọ sử dụng

Sau nhiều năm vận hành, toàn bộ các chi tiết bên trong rơ le đều bị oxy hóa và lão hóa đồng thời. Rơ le bị xì hơi do nhiệt độ cao tích lũy và do độ ẩm môi trường là hai yếu tố đẩy nhanh quá trình này. Khi rơ le đã qua nhiều lần sửa chữa mà vẫn tái phát, thay mới là lựa chọn kinh tế hơn về lâu dài.

Cách khắc phục rơ le máy nén khí bị xì hơi an toàn, hiệu quả

Cách khắc phục rơ le máy nén khí bị xì hơi hiệu quả là thực hiện đúng thứ tự năm bước dưới đây, bắt đầu bắt buộc từ an toàn điện và xả áp trước khi chạm vào bất kỳ bộ phận nào.

1. Ngắt điện, xả hết áp và gắn cảnh báo: Tắt công tắc nguồn, rút phích cắm hoặc ngắt aptomat cấp điện cho máy. Mở van xả đáy bình chứa khí nén để xả hết khí, kiểm tra đồng hồ áp suất về 0 và gắn biển cảnh báo trước khi tiếp tục. 
2. Kiểm tra van một chiều (check valve): Tháo van một chiều ra khỏi đường ống, quan sát đệm van và thân van. Nếu đệm bị mòn, biến dạng hoặc có cặn bẩn bám chặt, người dùng cần vệ sinh bằng dung môi nhẹ hoặc thay đệm mới. 
3. Kiểm tra và vệ sinh cụm van xả tải và rơ le: Tháo van xả tải, kiểm tra lò xo và đệm van. Sau đó, dùng khí sạch thổi bụi bẩn, dầu và nước tích tụ trong cụm rơ le. 
4. Siết lại toàn bộ mối nối và kiểm tra rò bằng nước xà phòng: Sau khi lắp lại, siết chặt tất cả mối nối ren trên ống dẫn khí. Khởi động máy, để áp lên đến khoảng 5-6 kg/cm², dùng nước xà phòng quét lên toàn bộ mối nối và bề mặt rơ le. Vị trí nào xuất hiện bong bóng là vị trí còn xì, cần siết thêm hoặc thay ron.
5. Quyết định sửa tạm hay thay mới: Nếu các chi tiết chỉ bị bẩn hoặc lỏng, vệ sinh và siết lại là đủ. Nếu màng rơ le rách, thân nứt hoặc van một chiều mòn không thể phục hồi, cần thay mới đúng thông số. 

Khi nào nên sửa, khi nào bắt buộc phải thay mới rơ le hoặc van?

Bảng dưới đây giúp kỹ thuật viên bảo trì và chủ doanh nghiệp sản xuất sử dụng máy nén khí ra quyết định nhanh dựa trên tình trạng thực tế của từng bộ phận:

Hiểu rõ nguyên nhân và xử lý rơ le máy nén khí bị xì hơi đúng kỹ thuật chính là phương pháp để duy trì tuổi thọ và giá trị vận hành bền bỉ của máy nén khí. Từ đó, doanh nghiệp sẽ có thể bảo vệ hệ thống điều áp, tiết kiệm điện năng và ngăn ngừa rủi ro gián đoạn sản xuất cho toàn xưởng. Hãy liên hệ ngay với Thiết bị Công nghiệp HTC để được tư vấn và lựa chọn các dòng máy nén khí Hitachi chính hãng, chất lượng vượt trội cùng tư vấn bảo hành chuyên nghiệp!