Van an toàn là bộ phận quyết định độ an toàn của cả hệ thống khí nén, nhưng không phải ai vận hành máy cũng nắm rõ cách chỉnh van an toàn máy nén khí sao cho chuẩn xác. Chỉnh sai một vài bar cũng có thể khiến van mở trễ, gây quá áp và tiềm ẩn rủi ro nổ bình. Ngay sau đây, Thiết bị Công nghiệp HTC sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình chỉnh van đúng kỹ thuật, kèm lưu ý quan trọng để bạn vận hành hệ thống an toàn.
Van an toàn máy nén khí là gì? Tại sao cần chỉnh van an toàn
Van an toàn là bộ phận bảo vệ toàn bộ hệ thống khí nén, có chức năng tự động mở để xả bớt khí ngay khi áp suất trong hệ thống chạm ngưỡng nguy hiểm.
Khi được hiệu chỉnh đúng kỹ thuật, van an toàn máy nén khí mang lại hàng loạt lợi ích thiết thực:
- Duy trì áp suất vận hành luôn nằm trong ngưỡng cho phép
- Hạn chế tối đa nguy cơ nổ bình chứa hay hư hỏng các thiết bị liên quan
- Kéo dài tuổi thọ cho máy nén khí cùng các phụ kiện đi kèm
- Đảm bảo hệ thống đáp ứng đầy đủ yêu cầu kiểm định an toàn kỹ thuật theo quy định.
Khi nào cần chỉnh van an toàn máy nén khí?
Không phải lúc nào van an toàn cũng cần can thiệp điều chỉnh. Tuy nhiên có một số dấu hiệu và thời điểm bắt buộc người vận hành phải kiểm tra, hiệu chỉnh lại thông số của van để đảm bảo thiết bị hoạt động đúng chức năng.
Van không xả khi áp suất vượt mức
Đây được coi là tình huống đáng lo ngại nhất trong toàn bộ hệ thống, bởi lẽ van an toàn buộc phải tự động mở ra để giải phóng khí ngay khi áp suất chạm hoặc vượt ngưỡng thiết kế. Nếu van im lìm không phản ứng, hệ thống đang mất đi lớp bảo vệ cuối cùng trước nguy cơ quá áp.
Máy thường xuyên bị xì áp tại van
Tình trạng van rò khí hoặc xì liên tục thường bắt nguồn từ việc mốc áp suất cài đặt đã bị lệch, lò xo hoặc đế van đã mòn theo thời gian, hoặc đơn giản là bộ phận làm kín không còn đảm bảo độ khít cần thiết.
Sau khi thay mới hoặc bảo dưỡng hệ thống
Bất cứ khi nào hệ thống vừa trải qua việc thay thế linh kiện hay bảo trì định kỳ, van an toàn cũng cần được kiểm tra và hiệu chỉnh lại cho phù hợp với điều kiện vận hành thực tế sau sửa chữa.
Sau khi hiệu chuẩn lại áp suất làm việc của máy
Mỗi lần áp suất vận hành của máy nén khí được thay đổi, ngưỡng mở của van an toàn cũng phải được rà soát và điều chỉnh tương ứng để đảm bảo van xả khí đúng thời điểm cần thiết.
Cách chỉnh van an toàn máy nén khí đúng kỹ thuật theo từng bước
Điều chỉnh van an toàn là thao tác kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao. Dù mỗi dòng van có thể khác nhau đôi chút về cấu tạo, cách chỉnh van an toàn máy nén khí vẫn thường tuân theo các bước chuẩn dưới đây.
Chuẩn bị dụng cụ trước khi bắt đầu chỉnh van
Trước khi tiến hành, cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ cơ bản để quá trình chỉnh van diễn ra thuận lợi, bao gồm: cờ lê, tua vít và đồng hồ đo áp lực.
Bước 1. Ngắt nguồn điện và xả toàn bộ áp suất trong bình
Trước tiên, cần tắt hoàn toàn nguồn điện của hệ thống rồi mới tiến hành lắp van vào vị trí. Nên gắn đồng hồ áp lực lên hệ thống trước, vì các chỉ số hiển thị trên đồng hồ sẽ là căn cứ quan trọng giúp việc chỉnh van sau đó chính xác hơn.
Bước 2. Xác định áp suất mở tiêu chuẩn của van
Về nguyên tắc, mức áp suất cài đặt cho van an toàn thường cao hơn áp suất làm việc thực tế khoảng 10 – 15%. Chẳng hạn, một hệ thống vận hành ở 8 bar thì van nên được thiết lập ở khoảng 9 – 10 bar.
Xác định chính xác thông số này chính là yếu tố then chốt trong cách chỉnh van an toàn máy nén khí, giúp van mở đúng lúc, không quá sớm gây lãng phí khí cũng không quá muộn gây nguy hiểm.
Bước 3. Nới lỏng hoặc siết vít điều chỉnh
Ở bước này, người thực hiện bắt đầu can thiệp vào áp lực xả của van. Khi xoay vít điều chỉnh theo chiều kim đồng hồ, lực nén xuống đĩa van sẽ tăng lên, kéo theo mức áp suất xả cũng cao hơn. Ngược lại, xoay vít ngược chiều kim đồng hồ sẽ làm giảm lực tác động lên đĩa van, từ đó áp suất xả cũng giảm theo.
Trong suốt quá trình này, đồng hồ đo áp lực đóng vai trò quan sát để nắm được mức áp xả thực tế của van. Dựa vào các chỉ số hiển thị, người vận hành sẽ tiếp tục điều chỉnh vít cho đến khi đạt được thông số mong muốn.
Bước 4. Khởi động máy và theo dõi, điều chỉnh áp suất mở của van
Sau khi lắp đặt hoàn tất, tiến hành chạy thử toàn bộ hệ thống và đẩy áp suất lên mức cao nhất có thể. Song song đó, cần theo dõi sát đồng hồ đo cũng như quan sát xem van đã xả đúng tại mức áp đã cài đặt hay chưa. Nếu kết quả chưa đạt yêu cầu, lặp lại thao tác điều chỉnh ở bước 3 cho đến khi van hoạt động ổn định, chính xác.
Bước 5. Khóa cố định vít chỉnh và hoàn tất kiểm tra
Sau khi đã đạt được thông số mong muốn, lắp lại nắp chụp cùng tay giật van an toàn (nếu có) về đúng vị trí ban đầu rồi siết chặt cố định.
Tiếp theo, vận hành thử lại toàn bộ máy nén khí và theo dõi sát diễn biến áp suất. Van an toàn cần tự động xả khí khi áp suất chạm mốc cài đặt và đóng lại ngay khi áp suất hạ xuống dưới ngưỡng đó.
Nếu van vẫn chưa xả đúng thời điểm hoặc phát sinh bất thường, cần lặp lại toàn bộ quy trình điều chỉnh cho đến khi van vận hành chuẩn xác, ổn định.
Những sai lầm thường gặp khi chỉnh van an toàn máy nén khí
Trong quá trình sử dụng thực tế, không ít trường hợp gặp sự cố do thực hiện sai cách chỉnh van an toàn máy nén khí. Một số lỗi phổ biến có thể kể đến:
- Cài đặt áp suất mở quá cao, xuất phát từ việc chỉnh áp sai hoặc van bị kẹt cơ học.
- Tiến hành chỉnh van khi bình chứa vẫn còn áp lực bên trong.
- Không sử dụng đồng hồ đo áp trong suốt quá trình điều chỉnh.
- Điều chỉnh dồn nhiều thông số cùng lúc, khiến áp suất cài đặt quá thấp hoặc gây rò rỉ.
- Van hoạt động thiếu ổn định do lò xo bên trong đã bị hư hỏng.
Tiêu chuẩn kỹ thuật khi chỉnh van an toàn máy nén khí
Để việc điều chỉnh van vừa đảm bảo an toàn vừa tuân thủ đúng quy định pháp lý, người vận hành cần bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành sau:
- TCVN 7704:2007 về an toàn bình chịu áp lực.
- ISO 4126 quy định về van an toàn.
- Các quy định kiểm định do cơ quan chức năng ban hành.
Lưu ý quan trọng để sử dụng van an toàn bền và an toàn
Bên cạnh việc nắm vững quy trình chỉnh van, người dùng cũng cần lưu tâm đến một số nguyên tắc sau để van an toàn luôn hoạt động ổn định và bền bỉ theo thời gian:
- Thực hiện vệ sinh, kiểm tra định kỳ để van luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động, tránh tình trạng nghẹt van hoặc mất kiểm soát áp suất.
- Tuyệt đối không tháo lắp, sửa chữa hay hàn xì van khi bình chứa vẫn còn khí nén bên trong, vì tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
- Cân nhắc kỹ vị trí lắp đặt máy nén khí, tránh những khu vực nhiều bụi bẩn, độ ẩm cao hoặc gần các chất dễ cháy nổ.
- Kiểm tra toàn bộ các bộ phận, đặc biệt là van an toàn, trước mỗi lần vận hành máy để đảm bảo mọi thứ hoạt động bình thường.
- Hạn chế tối đa tình trạng rò rỉ khí bằng cách kiểm soát chặt các mối nối, đường ống dẫn khí, đồng thời duy trì mức áp phù hợp để tránh lãng phí.
- Ưu tiên sử dụng đồng hồ đo áp suất có độ chính xác cao để việc cài đặt áp lực xả đạt kết quả tối ưu.
- Không tự ý sửa chữa khi van gặp sự cố; thay vào đó nên thay mới van để đảm bảo mức độ an toàn tuyệt đối cho hệ thống.
- Việc điều chỉnh van an toàn chỉ nên được thực hiện bởi những người có chuyên môn và kinh nghiệm về máy nén khí, nhằm hạn chế tối đa các rủi ro không đáng có.
Nắm vững cách chỉnh van an toàn máy nén khí không chỉ giúp hệ thống vận hành ổn định mà còn là yếu tố quyết định đến sự an toàn của cả người sử dụng lẫn thiết bị. Nếu bạn cần tư vấn thêm về van an toàn hay các giải pháp khí nén phù hợp, Thiết bị Công nghiệp HTC luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ.
