Máy nén khí chảy dầu là trạng thái rò rỉ chất bôi trơn ra khỏi hệ thống kín hoặc lẫn vào dòng khí nén đầu ra trong quá trình vận hành. Hiện tượng này làm sụt giảm hiệu suất làm việc của cụm nén và gây lãng phí nhiên liệu đáng kể cho doanh nghiệp. Thiết bị Công nghiệp HTC cung cấp bài viết chuyên môn này nhằm giúp bạn xác định chính xác nguyên nhân và thực hiện quy trình xử lý hiệu quả tối ưu.
Dấu hiệu nhận biết máy nén khí chảy dầu
Hệ thống khí nén sẽ phát ra những cảnh báo trực quan khi xảy ra hiện tượng máy nén khí chảy dầu. Người vận hành máy có thể chủ động phát hiện sự cố thông qua các hiện tượng bất thường dưới đây.
- Vết dầu đọng trên sàn nhà: Vệt dầu bôi trơn xuất hiện tràn lan bên dưới gầm máy hoặc quanh chân chân đế bình chứa dầu.
- Mức dầu sụt giảm nhanh: Mắt thăm dầu hiển thị lượng dầu tụt xuống dưới vạch quy định chỉ sau một thời gian ngắn vận hành.
- Khí nén đầu ra chứa dầu: Khí nén cung cấp cho hệ thống sản xuất có mùi dầu nồng nặc hoặc để lại lớp màng dầu trong đường ống.
- Nhiệt độ cụm nén tăng cao: Máy nén khí liên tục báo lỗi quá nhiệt và tự động dừng hoạt động do thiếu dầu làm mát.
Để giúp bạn nhanh chóng đối chiếu trạng thái hoạt động của thiết bị, chúng tôi đã tổng hợp bảng thống kê chi tiết dưới đây:
| Dấu hiệu nhận biết | Vị trí xuất hiện | Mức độ nguy hiểm | Ảnh hưởng chính |
| Vết dầu loang sàn | Gầm máy, chân bình dầu | Trung bình | Bẩn môi trường xưởng, lãng phí dầu |
| Mắt thăm dầu cạn | Bình chứa dầu | Cao | Gây nóng máy, tăng nguy cơ bó cứng cụm nén |
| Khí nén có dầu | Đầu xả khí, đường ống | Rất cao | Hỏng sản phẩm đầu ra, ô nhiễm đường ống |
| Nhiệt độ máy tăng | Màn hình điều khiển | Rất cao | Dừng máy đột ngột, gián đoạn sản xuất |
Những nguyên nhân khiến máy nén khí chảy dầu
Tình trạng máy nén khí chảy dầu thường bắt nguồn từ một trong bảy nhóm nguyên nhân chính sau đây. Mỗi nguyên nhân lại có cơ chế và biểu hiện riêng, đòi hỏi cách tiếp cận chẩn đoán khác nhau.
Phớt, gioăng hoặc O-ring bị mòn
Phớt trục (oil seal), gioăng (gasket) và O-ring là những chi tiết cao su hoặc polymer chịu nhiệm vụ ngăn dầu bôi trơn rò rỉ ra khỏi các mối nối cơ khí trong block nén khí. Theo thời gian, dưới tác động của nhiệt độ cao, áp suất và ma sát liên tục, các chi tiết này bị lão hóa, chai cứng hoặc nứt vỡ khiến dầu len lỏi qua khe hở và rò rỉ ra ngoài. Đây là nguyên nhân cơ khí phổ biến nhất, đặc biệt ở những máy đã vận hành trên 10.000-15.000 giờ mà chưa từng thay thế phớt.
Đổ quá nhiều dầu bôi trơn
Người vận hành đổ dầu bôi trơn vượt mức quy định trên mắt kính thăm dầu là một nguyên nhân rất phổ biến. Khi lượng dầu dư thừa, áp suất bên trong carter tăng cao trong quá trình máy chạy, đẩy dầu tràn ngược qua các khe hở phớt và theo dòng khí nén thoát ra ngoài.
Lọc tách dầu bị tắc hoặc hư hỏng
Lọc tách dầu (oil separator) có nhiệm vụ tách hơi dầu ra khỏi dòng khí nén trước khi khí được đưa vào hệ thống sử dụng. Khi phần tử lọc bị bám bẩn, tắc nghẽn hoặc rách do sử dụng quá thời hạn khuyến nghị (thường 2.000-4.000 giờ tùy dòng máy), khả năng tách dầu suy giảm nghiêm trọng. Từ đó, một lượng lớn dầu bị cuốn theo khí nén gây lỗi máy nén khí chảy dầu, vừa gây thất thoát, vừa làm giảm chất lượng khí đầu ra.
Đường hồi dầu bị tắc
Sau khi được tách khỏi khí nén tại lọc tách dầu, dầu cần được đưa trở lại carter thông qua đường hồi dầu. Nếu đường ống này bị tắc nghẽn do cặn bẩn hoặc van một chiều (check valve) trong đường hồi dầu bị kẹt, dầu sẽ tích tụ ngược tại lọc tách dầu, gây áp lực dư và cuối cùng tràn ra theo đường khí nén hoặc rò rỉ tại các mối nối.
Áp suất trong hệ thống quá cao
Khi áp suất vận hành vượt quá thông số thiết kế của máy do cài đặt sai van an toàn , hoặc hệ thống sử dụng khí nén có nhu cầu áp lực cao bất thường, sẽ tạo lực đẩy lớn lên toàn bộ hệ thống phớt và gioăng. Về lâu dài, áp suất vượt ngưỡng không chỉ đẩy nhanh tốc độ chảy dầu mà còn tiềm ẩn rủi ro về an toàn vận hành.
Sử dụng dầu không đúng chủng loại
Mỗi dòng máy nén khí, dù là trục vít (screw compressor) hay piston (piston compressor), đều được nhà sản xuất chỉ định loại dầu bôi trơn với độ nhớt và chỉ số phù hợp. Việc sử dụng dầu sai chủng loại, sai độ nhớt, hoặc trộn lẫn nhiều loại dầu khác nhau sẽ làm thay đổi tính chất bôi trơn, khiến dầu dễ bị tạo bọt, phân hủy nhiệt sớm, từ đó gia tăng nguy cơ máy nén khí chảy dầu qua các khe hở phớt.
Lắp đặt máy không đúng kỹ thuật
Cuối cùng, mặt bằng đặt máy nén khí đòi hỏi độ bằng phẳng để đảm bảo sự cân bằng của dầu trong bình chứa. Do đó, nếu lắp đặt ban đầu của máy không cân bằng, siết bu-lông sai lực mô-men, hoặc đường ống kết nối gây ứng suất lên thân máy thì sẽ khiến các mối nối chịu lực bất thường. Điều này làm gioăng và phớt nhanh chóng bị biến dạng, mở đường cho dầu rò rỉ dù máy còn khá mới.
Cách khắc phục lỗi máy nén khí chảy dầu
Sau khi xác định đúng nguyên nhân, bước tiếp theo là áp dụng giải pháp khắc phục lỗi máy nén khí chảy dầu tương ứng. Dưới đây là quy trình xử lý chi tiết cho từng trường hợp.
Thay phớt, gioăng hoặc O-ring bị hỏng
Quá trình thay thế linh kiện làm kín đòi hỏi sự cẩn thận và tính chính xác cao từ người thực hiện. Kỹ thuật viên nên chuẩn bị đầy đủ dụng cụ chuyên dụng trước khi tiến hành tháo lắp và thực hiện thay phớt theo trình tự cụ thể như sau.
- Ngắt hoàn toàn nguồn điện và xả hết áp suất tồn dư trong hệ thống.
- Tháo rời cụm cổ trục hoặc van bị rò rỉ dầu ra khỏi máy.
- Vệ sinh sạch sẽ cặn dầu cũ trên bề mặt kim loại.
- Lắp gioăng O-ring hoặc phớt chắn dầu mới chính hãng vào đúng vị trí.
- Siết chặt các bu-lông cố định theo lực tiêu chuẩn của nhà sản xuất.
Kiểm tra và vệ sinh lọc tách dầu
Nếu lọc tách dầu chỉ mới bám bẩn nhẹ, có thể vệ sinh bằng khí nén áp lực thấp thổi ngược chiều dòng khí. Tuy nhiên, nếu phần tử lọc đã rách, biến dạng hoặc quá thời hạn sử dụng, bạn nên thay thế bằng lọc tách dầu mới, đúng chu kỳ bảo trì khuyến nghị của nhà sản xuất.
Thông đường hồi dầu
Kỹ thuật viên tiến hành tháo và thông rửa đường hồi dầu, kiểm tra van một chiều xem có bị kẹt bởi cặn bẩn hay không. Với các hệ thống lâu năm, nên kết hợp thay lưới lọc nhỏ (orifice) trên đường hồi dầu nếu phát hiện dấu hiệu tắc nghẽn làm tái diễn tình trạng máy nén khí chảy dầu.
Điều chỉnh lượng dầu đúng mức
Mức dầu trong bình chứa cần duy trì ở vị trí an toàn theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Kỹ thuật viên sẽ tiến hành xả bớt dầu thừa nếu quan sát thấy mắt thăm dầu vượt quá vạch tiêu chuẩn.
Theo đó, kỹ thuật viên cần xả bớt lượng dầu dư thừa cho đến khi mức dầu nằm đúng giữa vạch Min và Max trên mắt kính thăm dầu. Đây là thao tác đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tức thì trong việc giảm áp lực dư và ngăn dầu tràn theo khí nén.
Kiểm tra áp suất vận hành
Sử dụng đồng hồ đo áp suất chuyên dụng để kiểm tra và hiệu chỉnh lại van an toàn, đảm bảo áp suất vận hành nằm trong dải thông số kỹ thuật mà nhà sản xuất công bố. Nếu nhu cầu sử dụng khí nén của nhà máy vượt quá công suất thiết kế của máy hiện tại, cần cân nhắc nâng cấp hoặc bổ sung thiết bị.
Thay dầu đúng chủng loại theo khuyến nghị
Kỹ thuật viên cần loại bỏ dầu cũ, vệ sinh carter, sau đó châm dầu bôi trơn chuyên dụng đúng mã sản phẩm và độ nhớt được nhà sản xuất máy nén khí khuyến nghị. Tuyệt đối không pha trộn dầu tổng hợp với dầu khoáng, vì phản ứng hóa học giữa hai loại dầu có thể gây tạo cặn và đẩy nhanh tốc độ hư hỏng phớt.
Cách phòng tránh máy nén khí chảy dầu
Biện pháp phòng ngừa chủ động giúp nhà máy tiết kiệm tối đa chi phí sửa chữa và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Một số nguyên tắc phòng tránh lỗi máy nén khí chảy dầu xảy ra bao gồm:
- Tuân thủ lịch bảo trì định kỳ: thay dầu, thay lọc tách dầu, kiểm tra phớt gioăng đúng chu kỳ giờ vận hành khuyến nghị.
- Sử dụng đúng loại dầu chuyên dụng, không tự ý thay thế bằng dầu giá rẻ không rõ nguồn gốc.
- Đào tạo đội ngũ vận hành hiểu đúng quy trình châm dầu, đọc mức dầu, và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường.
- Lắp đặt máy đúng kỹ thuật ngay từ đầu, đảm bảo mặt bằng bằng phẳng và hệ thống đường ống không gây ứng suất lên thân máy.
Tuy nhiên, dù quy trình bảo trì có chặt chẽ đến đâu, yếu tố quyết định lâu dài vẫn nằm ở chất lượng của chính chiếc máy nén khí mà doanh nghiệp lựa chọn ngay từ đầu. Một thiết bị được chế tạo với tiêu chuẩn công nghiệp cao, sử dụng vật liệu phớt gioăng bền bỉ, cùng hệ thống tách dầu hiệu suất cao, sẽ giảm thiểu tối đa rủi ro rò rỉ dầu trong suốt vòng đời vận hành.
Do đó, máy nén khí Hitachi được nhiều nhà máy lựa chọn nhờ kết cấu bền bỉ, hệ thống tách dầu hiệu quả và khả năng vận hành ổn định, giảm nguy cơ phát sinh sự cố như máy nén khí chảy dầu. Tại Thiết bị Công nghiệp HTC, đội ngũ kỹ thuật giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn cho bạn các dòng máy phù hợp với nhu cầu và điều kiện vận hành thực tế. Liên hệ HTC để được hỗ trợ giải pháp, thông tin sản phẩm và báo giá ưu đãi các dòng máy nén khí.
