Máy nén khí đang chạy liên tục dù áp suất trong bình đã đạt ngưỡng cài đặ là tình trạng máy nén khí không tự ngắt mà rất nhiều xưởng, gara hay nhà máy từng gặp phải. Hiện tượng này không chỉ khiến động cơ máy nén khí hoạt động quá tải mà còn tiềm ẩn nguy cơ nổ bình chứa khí nếu không được xử lý kịp thời. Trong bài viết này, HTC sẽ giúp bạn hiểu rõ tác hại, nguyên nhân, cách khắc phục lỗi hiệu quả, cũng như cách phòng tránh để hệ thống khí nén của bạn luôn ổn định, an toàn.
Tác hại khi máy nén khí không tự ngắt
Rơ le áp suất là bộ phận chịu trách nhiệm chính cho việc đóng/ngắt động cơ máy nén khí. Khi bộ phận này hoặc các linh kiện liên quan gặp sự cố, máy nén khí không tự ngắt sẽ chạy vượt quá áp suất cài đặt, kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng:
- Nguy cơ nổ bình chứa khí: Áp suất vượt ngưỡng an toàn (thường trên 175% áp suất thiết kế) có thể khiến bình tích áp bị nứt, vỡ hoặc phát nổ, gây nguy hiểm trực tiếp đến người vận hành.
- Cháy, hỏng động cơ (motor): Motor máy nén khí phải hoạt động liên tục không nghỉ sẽ nhanh chóng quá nhiệt, dẫn đến cháy cuộn dây hoặc hư hỏng vĩnh viễn.
- Hao phí điện năng lớn: Máy chạy không kiểm soát tiêu tốn điện năng gấp nhiều lần so với chu kỳ vận hành bình thường, làm tăng chi phí sản xuất.
- Giảm tuổi thọ thiết bị: Piston, xi-lanh, dầu bôi trơn và các chi tiết cơ khí bị mài mòn nhanh hơn do máy hoạt động liên tục ở cường độ cao.
- Gián đoạn sản xuất: Khi sự cố xảy ra đột ngột, dây chuyền sản xuất phụ thuộc vào khí nén (sơn, phun cát, vận hành súng hơi…) sẽ buộc phải dừng lại để sửa chữa.
Chính vì mức độ nguy hiểm và thiệt hại kinh tế mà tình trạng này gây ra, việc xác định đúng nguyên nhân và xử lý kịp thời là điều bắt buộc đối với bất kỳ đơn vị nào đang vận hành máy nén khí piston hay máy nén khí trục vít.
Nguyên nhân khiến máy nén khí không tự ngắt
Có nhiều nguyên nhân khiến máy nén khí không tự ngắt. Dưới đây là 5 nguyên nhân phổ biến mà kỹ thuật viên HTC thường gặp khi bảo trì máy nén khí cho khách hàng.
Rơ le áp suất hoạt động không chính xác
Rơ le áp suất (pressure switch) có nhiệm vụ ngắt điện cấp cho động cơ khi áp suất trong bình đạt mức cài đặt tối đa, và đóng điện trở lại khi áp suất giảm xuống mức tối thiểu. Sau một thời gian dài sử dụng, tiếp điểm bên trong rơ le có thể bị oxy hóa, dính chặt hoặc lệch cữ, khiến tín hiệu ngắt không được truyền đến động cơ.
Cảm biến hoặc đồng hồ áp suất bị hỏng
Đối với các dòng máy nén khí trục vít hiện đại sử dụng cảm biến áp suất điện tử (pressure transducer), khi cảm biến này bị hỏng hoặc sai lệch, bộ điều khiển sẽ nhận giá trị áp suất không chính xác. Hệ quả là hệ thống nhận định áp suất bình vẫn chưa đạt ngưỡng, dẫn đến máy nén khí tiếp tục hoạt động dù thực tế áp suất đã vượt mức an toàn.
Van áp suất hoặc van một chiều gặp sự cố
Van an toàn (safety valve) và van một chiều (check valve) đóng vai trò kiểm soát dòng khí nén ra vào bình chứa. Nếu van một chiều bị kẹt ở trạng thái mở hoặc van áp suất bị rò rỉ, khí nén sẽ liên tục thất thoát ngược trở lại, khiến áp suất trong bình không đạt đến ngưỡng cài đặt để kích hoạt tín hiệu ngắt, gây lỗi máy nén khí không tự ngắt.
Bình tích áp hoặc đường ống khí bị rò rỉ
Mạng lưới đường ống dẫn khí nén kết nối bình chứa với các thiết bị sử dụng trong nhà xưởng. Những điểm hở trên đường ống sẽ xả bớt áp suất khí nén ra ngoài không khí và lượng khí thoát ra ngoài lớn hơn hoặc bằng lưu lượng nén sẽ ngăn cản máy đạt áp suất tối đa. Doanh nghiệp thường gặp phải rò rỉ khí nén ở các vị trí kỹ thuật dưới đây:
- Mối nối ren, khớp nối nhanh hoặc van xả đáy bình tích áp bị hở do băng tan bị thoái hóa.
- Đường ống dẫn khí làm bằng chất liệu nhựa hoặc cao su bị nứt vỡ do lão hóa.
Bộ điều khiển hoặc PLC bị lỗi (đối với máy trục vít)
Với các dòng máy nén khí trục vít công nghiệp được tích hợp bộ điều khiển PLC, lỗi phần mềm, lỗi cài đặt thông số hoặc hư hỏng bo mạch điều khiển đều có thể khiến hệ thống mất khả năng nhận diện tín hiệu ngắt tải. Dưới đây là những biểu hiện rõ ràng khi bộ điều khiển PLC gặp lỗi:
- Màn hình PLC treo hệ thống và không xuất tín hiệu ngắt van cổ hút khi đạt áp suất tối đa.
- Bo mạch vi xử lý bị chập cháy IC điều khiển do nguồn điện cấp không ổn định.
Để giúp quý khách dễ dàng chẩn đoán sự cố, kỹ sư HTC đã tổng hợp bảng so sánh dấu hiệu và nguyên nhân bên dưới:
| Dấu hiệu nhận biết | Nguyên nhân cốt lõi | Bộ phận cần kiểm tra |
| Áp suất trên đồng hồ vượt ngưỡng cài đặt nhưng máy vẫn chạy | Rơ le dính tiếp điểm / PLC lỗi | Rơ le áp suất, Bo mạch PLC |
| Áp suất thực tế cao nhưng đồng hồ chỉ mức thấp | Cảm biến áp suất bị hỏng | Cảm biến, Đồng hồ đo áp |
| Nghe tiếng xì hơi liên tục tại nhà xưởng | Đường ống hoặc van bị rò rỉ | Đường ống, Khớp nối, Van xả |
| Khí dội ngược ra cổ hút khi dừng máy | Van một chiều bị kẹt hở | Cụm van một chiều |
Cách khắc phục máy nén khí không tự ngắt
Quy trình sửa chữa máy nén khí không tự ngắt đòi hỏi kỹ thuật viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn lao động. Người thực hiện cần ngắt hoàn toàn nguồn điện và xả hết áp suất khí nén trước khi tháo lắp linh kiện.
Điều chỉnh hoặc thay rơ le áp suất
Thao tác hiệu chuẩn rơ le áp suất giúp khôi phục khả năng ngắt mạch điện đúng thời điểm. Kỹ thuật viên cần sử dụng công cụ chuyên dụng để can thiệp vào vít chỉnh áp trên hộp rơ le.
- Vặn vít điều chỉnh áp suất (ký hiệu +/-) trên rơ le về đúng ngưỡng áp suất thiết kế của máy.
- Thay thế rơ le mới cùng chủng loại nếu phát hiện tiếp điểm điện bị cháy xém hoặc chập dính.
Thay cảm biến hoặc đồng hồ áp suất bị hỏng
Với cảm biến áp suất điện tử, cần dùng đồng hồ đo áp suất chuẩn để đối chiếu giá trị hiển thị trên bộ điều khiển. Nếu phát hiện sai lệch vượt ngưỡng cho phép, cảm biến cần được hiệu chỉnh lại hoặc thay mới để đảm bảo bộ điều khiển nhận tín hiệu chính xác.
Sửa chữa các điểm rò rỉ khí
Sử dụng dung dịch xà phòng hoặc thiết bị dò rò rỉ siêu âm để xác định chính xác vị trí thất thoát khí trên đường ống, mối nối và bình chứa. Sau khi xác định vị trí gây lỗi máy nén khí không tự ngắt, kỹ thuật viên tiến hành siết chặt khớp nối, thay ron làm kín hoặc hàn vá điểm rò rỉ trên bình tích áp.
Vệ sinh hoặc thay van áp suất
Van một chiều và van an toàn cần được tháo ra vệ sinh định kỳ để loại bỏ bụi bẩn, cặn dầu bám trên bề mặt van, giúp van đóng kín hoàn toàn. Nếu lò xo van đã yếu hoặc bề mặt van bị mòn, rỗ, cần thay thế van mới thay vì tiếp tục sử dụng để tránh rủi ro rò rỉ tái diễn.
Kiểm tra và cài đặt lại bộ điều khiển
Đối với máy nén khí trục vít, kỹ thuật viên cần truy cập vào giao diện điều khiển để kiểm tra lại thông số áp suất cài đặt, cập nhật phần mềm (nếu cần) và reset lại hệ thống. Nếu lỗi xuất phát từ bo mạch PLC, việc thay thế linh kiện cần được thực hiện bởi kỹ thuật viên có chứng chỉ chuyên môn, tránh tự ý can thiệp gây hư hỏng nặng hơn.
Cách phòng tránh máy nén khí không tự ngắt
Doanh nghiệp nên xây dựng kế hoạch bảo dưỡng định kỳ cho toàn bộ hệ thống khí nén, giúp chủ động phòng ngừa sự cố máy nén khí không tự ngắt, duy trì hiệu suất làm việc cao và kéo dài tuổi thọ thiết bị:
- Kiểm tra áp suất định kỳ: Kỹ thuật viên theo dõi chỉ số trên đồng hồ đo áp hàng ngày để phát hiện sớm các bất thường trong chu trình nạp ngắt.
- Bảo dưỡng hệ thống van và rơ le: Người vận hành vệ sinh định kỳ van một chiều và kiểm tra độ nhạy của tiếp điểm rơ le áp suất mỗi tháng một lần.
- Kiểm tra đường ống khí nén: Nhân viên bảo trì kiểm tra toàn bộ mạng lưới ống dẫn khí để kịp thời xử lý các điểm rò rỉ nhỏ.
- Hiệu chuẩn cảm biến áp suất định kỳ: Chuyên viên kỹ thuật tiến hành kiểm định và hiệu chuẩn dải đo cảm biến 6 tháng một lần.
- Vận hành đúng thông số của nhà sản xuất: Người sử dụng không tự ý vặn tăng áp suất rơ le vượt quá giới hạn thiết kế của bình tích áp.
Bên cạnh việc bảo trì đúng cách, một yếu tố quan trọng không kém là chất lượng của chính chiếc máy nén khí bạn đang sử dụng. Một thiết bị được sản xuất theo tiêu chuẩn công nghiệp cao, tích hợp hệ thống rơ le và cảm biến áp suất bền bỉ, sẽ giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro gặp phải tình trạng không tự ngắt trong suốt quá trình vận hành.
Theo đó, dòng máy nén khí Hitachi là một lựa chọn nổi bật với độ bền cao, hệ thống an toàn đạt chuẩn Nhật Bản và khả năng vận hành ổn định, ít gặp lỗi máy nén khí không tự ngắt. Tại Thiết Bị Công Nghiệp HTC, chúng tôi cung cấp đa dạng dòng máy nén khí Hitachi chính hãng, đáp ứng mọi nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn miễn phí dòng máy nén khí Hitachi phù hợp với quy mô sản xuất của bạn, đồng thời nhận báo giá sản phẩm ưu đãi.
