Tình trạng máy nén khí bị keo dầu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tản nhiệt, hiệu suất nén khí và tuổi thọ của toàn bộ hệ thống khí nén công nghiệp. Chủ doanh nghiệp cùng đội ngũ kỹ thuật chủ động phát hiện sớm sự cố sẽ bảo vệ cụm đầu nén khỏi nguy cơ kẹt cứng tốn kém. Bài viết này từ Thiết bị Công nghiệp HTC phân tích chuyên sâu 6 nguyên nhân gốc rễ và hướng dẫn quy trình súc rửa khắc phục lỗi keo dầu.
Máy nén khí bị keo dầu là gì? Dấu hiệu nhận biết lỗi này
Máy nén khí bị keo dầu (Oil Varnishing) là hiện tượng dầu bôi trơn biến đổi tính chất hóa học dưới tác động của nhiệt độ cao và quá trình oxy hóa. Môi chất chuyển dần từ dạng lỏng sang dạng bùn đặc, sau đó tạo thành lớp keo nhựa đường bám dính chặt trên bề mặt kim loại của cụm trục vít, két giải nhiệt và hệ thống đường ống dẫn dầu.
Kỹ thuật viên có thể phát hiện sớm hiện tượng biến chất của dầu thông qua các biểu hiện vận hành thực tế trên máy.:
- Nhiệt độ xả của máy nén khí liên tục vượt ngưỡng 100°C và kích hoạt hệ thống tự động ngắt tải khẩn cấp.
- Cụm đầu nén phát ra tiếng ồn gằn lớn do lực ma sát giữa hai trục vít gia tăng đột biến khi thiếu lớp màng bôi trơn.
- Động cơ chính rơi vào trạng thái quá tải (Overload) và máy hoàn toàn ngắt hoạt động do trục vít bị kẹt cứng.
- Mức dầu trên mắt thăm dầu đổi sang màu đen sẫm hoặc xám đục với độ đặc quánh cao.
- Mùi khét nồng nặc xuất hiện tại khu vực thoát khí và bình chứa dầu trong suốt quá trình vận hành.
6 nguyên nhân khiến máy nén khí bị keo dầu
Hiện tượng keo dầu hiếm khi xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà thường là hệ quả của nhiều yếu tố tác động. Dưới đây là 6 nguyên nhân phổ biến được đội ngũ kỹ thuật HTC tổng hợp từ thực tế bảo trì máy nén khí trong nhiều năm hoạt động.
Sử dụng dầu bôi trơn kém chất lượng hoặc quá hạn
Dầu máy nén khí kém chất lượng sở hữu chỉ số phân hủy nhiệt thấp và thiếu hụt các chất phụ gia chống oxy hóa cần thiết. Môi chất nhanh chóng bị bẻ gãy liên kết hydrocacbon khi làm việc trong môi trường áp suất cao. Dầu bôi trơn quá hạn sử dụng mất khả năng duy trì màng dầu bảo vệ, tạo điều kiện cho bùn cặn lắng đọng và kết dính thành lớp keo dày.
Không thay dầu theo định kỳ
Quy trình vận hành liên tục khiến dầu bôi trơn tích tụ nhiều mạt kim loại và tạp chất phân hủy trong buồng nén. Người vận hành bỏ qua khuyến cáo thời gian bảo dưỡng của nhà sản xuất sẽ khiến nồng độ axit tự do trong dầu tăng vọt. Nồng độ axit cao đẩy nhanh quá trình polymer hóa, biến lượng dầu trong bình chứa thành khối keo đặc.
Trộn lẫn nhiều loại dầu khác nhau
Mỗi thương hiệu sản xuất dầu khí nén áp dụng công thức phụ gia hóa học riêng biệt cho sản phẩm của họ. Kỹ thuật viên châm thêm dầu mới khác chủng loại sẽ tạo ra các phản ứng kết tủa chéo giữa các gốc phụ gia. Sự bất tương thích này phá hủy cấu trúc bôi trơn và hình thành các mảng keo dính bám chặt vào bộ lọc dầu, gây lỗi máy nén khí bị keo dầu.
Máy vận hành ở nhiệt độ quá cao
Nhiệt độ vận hành lý tưởng của máy nén khí dao động trong khoảng từ 75°C đến 85°C. Môi trường làm việc vượt ngưỡng 90°C gia tăng tốc độ bốc hơi của các thành phần nhẹ trong dầu gốc. Hiện tượng cháy dầu cục bộ xảy ra liên tục tại buồng nén sẽ cô đặc các thành phần còn lại thành dạng keo nhựa.
Hệ thống làm mát hoạt động kém
Két giải nhiệt (Cooler) đóng vai trò luân chuyển và giải phóng nhiệt lượng ra môi trường bên ngoài. Bụi bẩn bám kín bề mặt két làm mát cản trở quá trình trao đổi nhiệt của luồng khí. Van hằng nhiệt bị kẹt làm gián đoạn chu trình tuần hoàn dầu, khiến nhiệt độ môi chất bôi trơn tăng vọt và đẩy nhanh quá trình keo hóa.
Môi trường nhiều bụi bẩn và tạp chất
Không khí đầu vào chứa nhiều hạt bụi mịn, hơi hóa chất và độ ẩm cao. Bộ lọc gió kém chất lượng để cho các tạp chất này xâm nhập trực tiếp vào buồng nén. Bụi bẩn trộn lẫn với dầu bôi trơn dưới nhiệt độ cao tạo thành hỗn hợp bùn ma sát, nhanh chóng đóng rắn thành lớp keo cứng.
Cách xử lý máy nén khí bị keo dầu
Quy trình khắc phục sự cố máy nén khí bị keo dầu đòi hỏi sự tỉ mỉ cùng kỹ thuật súc rửa chuyên sâu nhằm bảo vệ cụm trục vít. Doanh nghiệp cần thực hiện theo các bước tiêu chuẩn dưới đây để loại bỏ triệt để cặn bám trong hệ thống:
Kiểm tra mức độ keo dầu trong hệ thống
Kỹ thuật viên tiến hành ngắt nguồn điện tổng và tháo các đường ống dẫn dầu chính. Người bảo trì quay thủ công cụm trục vít để đánh giá mức độ kẹt cơ học của đầu nén. Sự chuyển động linh hoạt của trục vít xác định mức độ keo dầu nhẹ, trong khi trục vít bị khóa cứng đòi hỏi phương án đại tu tháo rời.
Xả bỏ dầu cũ và vệ sinh hệ thống
Kỹ thuật viên thực hiện xả toàn bộ lượng dầu hỏng ra khỏi bình chứa và két làm mát khi máy còn ấm. Sau đó, dùng giẻ lau chuyên dụng không đổ lông để làm sạch lớp màng keo lắng đọng tại đáy bình dầu. Thao tác vệ sinh thủ công loại bỏ phần lớn cặn thô trước khi bước vào giai đoạn tẩy rửa hóa chất.
Súc rửa bằng hóa chất chuyên dụng (Flushing)
Súc rửa hóa chất là công đoạn giúp hòa tan các mảng keo dính bám sâu trong các khe hẹp của trục vít khi máy nén khí bị keo dầu. Đội ngũ kỹ thuật cần tuân thủ đúng trình tự súc rửa tiêu chuẩn dưới đây để đảm bảo an toàn cho thiết bị:
- Đổ dung dịch hóa chất súc rửa (Flushing chemical) vào bình chứa theo tỷ lệ quy định cùng một lượng dầu máy mới.
- Vận hành máy nén khí ở chế độ không tải trong khoảng 12 đến 24 giờ để hóa chất tuần hoàn toàn bộ hệ thống.
- Xả triệt để lượng hóa chất đã hòa tan cặn keo ra khỏi máy khi nhiệt độ dầu đạt mức 60°C.
Thay bộ lọc dầu và lọc tách dầu
Toàn bộ cặn keo bị bong tróc bởi hóa chất sẽ tích tụ tại các bề mặt lọc trong quá trình súc rửa. Kỹ thuật viên bắt buộc phải tháo bỏ bộ lọc dầu cũ cùng lọc tách dầu (Oil separator) cũ để tránh gây tắc nghẽn. Sau đó, lắp đặt phụ tùng lọc mới để khôi phục lưu lượng tuần hoàn chuẩn cho môi chất.
Đổ dầu mới đúng chủng loại
Người bảo trì lựa chọn loại dầu máy nén khí chính hãng có chỉ số độ nhớt phù hợp với khuyến cáo của nhà sản xuất. Kỹ thuật viên châm dầu mới đến giữa vạch thang đo trên bình chứa. Dầu tổng hợp cao cấp gia tăng khả năng chống oxy hóa và duy trì nhiệt độ làm việc ổn định.
Kiểm tra đầu nén nếu máy vẫn hoạt động bất thường
Trong trường hợp sau khi thay dầu và vệ sinh hệ thống, máy nén khí vẫn phát ra tiếng ồn lớn, rung động bất thường hoặc áp suất không ổn định, kỹ thuật viên cần tiến hành kiểm tra chuyên sâu đầu nén, bao gồm vòng bi, trục vít, và các van một chiều. Sự xuất hiện của tiếng kêu kim loại phản ánh tình trạng tổn thương của hệ thống vòng bi do thiếu dầu trước đó. Lúc này, doanh nghiệp cần thực hiện căn chỉnh khe hở trục vít hoặc thay mới vòng bi để khôi phục hiệu suất ban đầu.
Cách phòng ngừa máy nén khí bị keo dầu
Thực hiện các biện pháp phòng ngừa chủ động giúp doanh nghiệp duy trì trạng thái vận hành ổn định cho hệ thống nén khí. Đội ngũ kỹ thuật nên áp dụng định kỳ các phương pháp bảo dưỡng dưới đây nhằm ngăn ngừa nguy cơ xảy ra lỗi máy nén khí bị keo dầu:
- Sử dụng đúng loại dầu máy nén khí: Doanh nghiệp lựa chọn dầu nhớt chính hãng có các chỉ số kỹ thuật tương thích hoàn toàn với cấu tạo cụm nén.
- Thay dầu và lọc đúng chu kỳ: Kỹ thuật viên theo dõi sát sao số giờ vận hành để thay thế dầu và phụ tùng lọc theo chuẩn khuyến cáo.
- Kiểm soát nhiệt độ vận hành: Người quản lý đảm bảo hệ thống thông gió phòng máy hoạt động tốt nhằm duy trì nhiệt độ máy dưới 85°C.
- Vệ sinh két giải nhiệt định kỳ: Đội ngũ bảo trì xịt rửa bụi bẩn trên bề mặt két làm mát hàng tuần để tối ưu hiệu suất tản nhiệt.
- Không pha trộn nhiều loại dầu: Kỹ thuật viên chỉ sử dụng duy nhất một dòng dầu bôi trơn trong suốt quá trình châm bổ sung hoặc thay mới.
Khi nào nên liên hệ đơn vị kỹ thuật?
Doanh nghiệp nên liên hệ lập tức với đơn vị chuyên môn khi cụm trục vít bị kẹt cứng hoặc máy nén khí liên tục ngắt do quá nhiệt. Việc cố tình vận hành thiết bị trong tình trạng keo dầu nặng sẽ gây biến dạng trục vít và hư hỏng đầu nén. Chi phí khắc phục sự cố nghiêm trọng có thể tăng gấp nhiều lần so với chi phí bảo dưỡng định kỳ.
Lựa chọn máy nén khí Hitachi tại Thiết bị Công nghiệp HTC mang đến giải pháp toàn diện và an tâm cho nhà máy của bạn. Máy nén khí Hitachi sở hữu công nghệ tản nhiệt tân tiến, khả năng chống chịu môi trường khắc nghiệt và tuổi thọ dầu bôi trơn vượt trội giúp hạn chế tối đa tình trạng máy nén khí bị keo dầu. Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận tư vấn kỹ thuật và báo giá ưu đãi cho dòng máy nén khí phù hợp!
